Prvi razgovor u okviru ciklusa Naši načini u okviru književno-tribinskog programa Kulturnog centra Beograda, ULOGA KNJIŽEVNE KRITIKE: O mehanizmima vidljivosti, formiranju ukusa i ulozi književne kritike u oblikovanju savremene književne scene, odvija se u sredu, 29. aprila, u 19 časova, u Galeriji Artget.
————————————-
Književnost danas ne nastaje samo u rukama autora i autorki; ona se oblikuje u susretu sa kritičarima, urednicima, dizajnerima, lektorima, selektorima festivala, radionicama, medijima i publikom. Ciklus Naši načini otkriva upravo te nevidljive, ali ključne aktere – kroz razgovore, radionice i analize koje prate savremenu praksu književnog stvaranja. Kritičari, urednici i mediji funkcionišu kao posrednici između autora i publike, ali i kao tvorci kulturne stvarnosti. Odabir tekstova, koncipiranje rubrika, uređivačka politika i algoritamska vidljivost nisu neutralni; već su instrumenti moći koji oblikuju šta se piše, šta se čita i kako se vrednuje. Realnost književne scene nije gotova i objektivna – uobličava se, imenuje aktere, postavlja vrednosne okvire i simbolički posreduje značenja.
Prostor u kojem književnost nastaje: radionice, portali i konceptualni okviri – oblikuje autore i publiku u jednakoj meri. Mentorstvo, selekcija i kontinuirana praksa ne služe samo obrazovanju, već oblikovanju ukusa, prepoznavanju novih glasova i formiranju zajednice. Tekstovi ne nastaju u izolaciji – intimno i javno prepliće se, a motivacije za pisanje susreću očekivanja publike i institucionalne norme.
Publika, sa svojom percepcijom, čitanjem i interpretacijom, zatvara krug stvaranja. Naši načini predstavljaju taj krug u punoj složenosti: od autorskog impulsa, preko kritičarske, uredničke i produkcijske moći, do iskustva čitanja i recepcije. Svaki segment isprepliće se s drugim, otkrivajući kako se danas piše, vidi i vrednuje književnost.
Treći deo programa Naši načini sastoji se od četiri tribinska razgovora: književna kritika, književne radionice, urednici, portali i časopisi (svaki razgovor obuhvata četiri do pet učesnika i učesnica).
U okviru participativnog modela selekcije iz prvog ciklusa Moje nagrade, naša generacijo, učesnici za ciklus Naši načini nisu unapred zadavani iz uredničkog centra, već su imena odabrana kroz otvoren proces predlaganja i filtracije u kojem je aktivno učestvovala publika. Na taj način, izbor predstavlja rezultat zajedničkog čitanja i prepoznavanja, kao gest koji pomera odluku iz zatvorenih uredničkih krugova ka kolektivnoj odgovornosti.
————————————-
Više o učesnicama i učesnicima prvog razgovora u okviru ciklusa Naši načini:
Dunja Ilić (1995) je urednica i kritičarka iz Kikinde. Završila je osnovne studije opšte književnosti u Beogradu i dvogodišnje master studije kritičke teorije na Karlovom univerzitetu u Pragu. Redovno piše književnu kritiku za portal Booksa.hr, portal Hrvatskog društva pisaca Kritika HDP, kao i za BestBook, mesečni književni dodatak hrvatskog časopisa Express. Bila je članica žirija za dodelu nagrada „Ulaznica“ i „Dušan Vasiljev“. Uredila je nekoliko proznih knjiga u izdanju Partizanske knjige, PPM Enklave i naklade Jesenski i Turk.
Đorđe Krajišnik (1988, Sarajevo, BiH, Jugoslavija). Već deceniju i po književni kritičar, urednik, novinar i kolumnista sarajevskog dnevnog lista „Oslobođenje“; stalni saradnik zagrebačkog sedmičnika „Novosti“, te brojnih drugih novina i portala na prostoru postjugoslavije. Postoji zahvaljujući čitanju i pisanju, vjerujući da je čitanje najplemenitija sposobnost čovjeka. Egzistira od prekarnog rada u kulturi, sa stavom da svaka napisana riječ ima smisao u svagdašnjoj borbi protiv gluposti i neznanja. Hrani i mazi četiri mačke (Mašu, Sivka, Siona i Dejzi) i jednog psa (Lizu). Objavio knjige poezije zamisli zambezi iz riblje perspektive (Buybook, 2021) i Mali svakodnevni padovi (Enklava, 2025).
Vladislava Gordić Petković je redovna profesorka na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Oblasti njenog naučnog istraživanja su savremena engleska i američka književnost, Šekspirovo stvaralaštvo i digitalne tehnologije u književnosti. Tokom tri i po decenije književnog i naučnog rada objavila je jedanaest autorskih knjiga i dve koautorske. Objavila je naučne monografije Sintaksa tišine: poetika Rejmonda Karvera (1995) i Hemingvej: poetika kratke priče (2000), zbirke naučnih studija Korespondencija: tokovi i likovi postmoderne proze (2000), Na ženskom kontinentu (2007), Mistika i mehanika (2010) i Put ka slici sveta (2024). Njeni eseji, književne kritike i kolumne sabrani su u knjigama Virtuelna književnost (2004), Virtuelna književnost 2 (2007), Književnost i svakodnevica (2007), Formatiranje (2009) i Memorijska pena (2025). Književnost s praga veka: ogledi (i) iz anglofone književnosti objavila je u koautorstvu s Ivanom Đurić Paunović (2019) a sa Mladenom Jakovljevićem studiju Književni um i područja fantastike (2023). Bila je članica redakcije književnih časopisa „Shakespeare and Company“, „Polja“, „Transkatalog“ i „Mostovi“, glavna i odgovorna urednica filološke sveske Godišnjaka Filozofskog fakulteta u Novom Sadu (2012-2015), glavna urednica časopisa „Kultura“ (2017-2021). Bila je dugogodišnja glavna i odgovorna urednica edicije Prva knjiga Matice srpske (2005-2021). Priredila je antologije Novosadska ženska proza: od ispovesti do putopisa (2020) i Regiona: antologija regionalne ženske književnosti (2022). Urednica je tri zbornika sa projekta Žanrovska ukrštanja i više tematskih blokova u domaćim i stranim naučnim časopisima. Dobitnica je plakete „Kapetan Miša Anastasijević“ za projekte prevodilaštva, književnosti i kulture‚ i nagrade BEFEM-a za doprinos ženskoj književnosti i regionalnom povezivanju.
Ivan Milenković (1965), filozof po obrazovanju, prevodilac po vokaciji, kritičar po temperamentu. Bavi se političkom i savremenom francuskom filozofijom. Objavio četiri knjige, više od 40 naučnih radova, pedesetak ogleda, priredio nekoliko zbornika filozofskih tekstova i preveo petnaestak knjiga s francuskog jezika. Napisao oko 350 književnih i filozofskih kritika, osvrta, prikaza (u novinama i periodici). Član NIN-ovog žirija od 2018. do 2021.